Suwerenność cyfrowa jeszcze kilka lat temu była postrzegana głównie jako temat regulacyjny. Dziś coraz częściej staje się jednym z najważniejszych elementów bezpieczeństwa narodowego i konkurencyjności gospodarek. Najnowszy raport GlobalData wskazuje, że państwa, które nie zbudują własnych kompetencji w zakresie infrastruktury cyfrowej, mogą w przyszłości utracić kontrolę nad danymi, rozwojem sztucznej inteligencji, a nawet nad własną gospodarką.
Rosnące napięcia geopolityczne, dynamiczny rozwój AI oraz gwałtownie zwiększające się zapotrzebowanie na moc obliczeniową powodują, że cyfrowa niezależność przestaje być wyłącznie ambitnym celem politycznym. Coraz częściej staje się warunkiem stabilnego funkcjonowania państw.
Dane zasobem strategicznym
Autorzy raportu zwracają uwagę, że rozwój sztucznej inteligencji radykalnie zwiększył znaczenie danych. Modele AI są szkolone na coraz większych zbiorach informacji, obejmujących również dane wrażliwe. Jednocześnie obowiązujące przepisy, takie jak amerykański Cloud Act, umożliwiają dostęp do danych przechowywanych przez amerykańskich dostawców chmury, nawet jeśli fizycznie znajdują się one poza granicami USA.
To właśnie dlatego wiele państw i organizacji inwestuje dziś we własne centra danych, krajowe platformy chmurowe oraz rozwój lokalnych kompetencji w obszarze AI.
Energia – fundament cyfrowej niezależności
W raporcie podkreślono znaczenie roli energii elektrycznej. Centra danych stanowią podstawę działania usług chmurowych, systemów sztucznej inteligencji oraz administracji cyfrowej, a ich zapotrzebowanie na energię stale rośnie.
GlobalData, powołując się na prognozy Międzynarodowej Agencji Energetycznej, wskazuje, że globalne zużycie energii przez centra danych może wzrosnąć z 269 TWh w 2020 r. do niemal 1 200 TWh w 2035 r. Oznacza to ponad czterokrotny wzrost zapotrzebowania.
Jeżeli kraj nie będzie w stanie zapewnić odpowiednich zasobów energetycznych, rozwój infrastruktury AI i usług cyfrowych może zostać przeniesiony do innych państw dysponujących tańszą i bardziej dostępną energią.
Pięć filarów suwerenności cyfrowej
Według GlobalData skuteczna strategia budowania suwerenności cyfrowej powinna opierać się na pięciu obszarach:
- stabilnej infrastrukturze energetycznej,
- nowoczesnych sieciach światłowodowych,
- krajowych kompetencjach w zakresie AI,
- bezpiecznych łańcuchach dostaw półprzewodników,
- wdrażaniu kryptografii postkwantowej.
Eksperci podkreślają, że mniejsze gospodarki nie muszą osiągać pełnej samowystarczalności we wszystkich obszarach. Znacznie ważniejsze jest skoncentrowanie inwestycji tam, gdzie mogą one przynieść największą przewagę strategiczną.
Nadchodzi era kryptografii postkwantowej
Analitycy w raporcie ostrzegają również przed zagrożeniem, jakie niesie rozwój komputerów kwantowych. Już około 2030 r. mogą one zacząć przełamywać obecnie stosowane mechanizmy szyfrowania.
Niebezpieczeństwo nie dotyczy wyłącznie przyszłości. Coraz częściej mówi się o strategii harvest now, decrypt later, polegającej na przechwytywaniu zaszyfrowanych danych już dziś z zamiarem ich odszyfrowania w momencie, gdy odpowiednio wydajne komputery kwantowe staną się powszechnie dostępne.
Dlatego migracja do kryptografii odpornej na ataki kwantowe staje się jednym z kluczowych elementów długofalowego bezpieczeństwa cyfrowego.
Suwerenność cyfrowa to inwestycja w przyszłość
Cyfrowa transformacja nie dotyczy już wyłącznie wdrażania nowych technologii. Coraz większego znaczenia nabiera pytanie, kto kontroluje dane, infrastrukturę, energię oraz technologie umożliwiające ich przetwarzanie.
W praktyce oznacza to, że suwerenność cyfrowa staje się jednym z najważniejszych wyzwań dla administracji publicznej, operatorów infrastruktury krytycznej oraz przedsiębiorstw budujących swoją przewagę konkurencyjną w gospodarce opartej na danych. W kolejnych latach inwestycje w centra danych, energetykę, półprzewodniki i kryptografię postkwantową będą decydowały nie tylko o rozwoju AI, ale również o bezpieczeństwie całych państw.
(grafika tytułowa wygenerowana przez ChatGPT)
