Nowoczesna fabryka nie musi produkować fizycznych dóbr. Fabryka AI to ekosystem danych, algorytmów i mocy obliczeniowej, a przede wszystkim nowy sposób organizacji pracy z danymi i modelami sztucznej inteligencji. Unia Europejska inwestuje miliardy euro w budowę takich fabryk, by zapewnić cyfrową suwerenność Europy, a Polska aktywnie uczestniczy w tej strategii.
Jak zauważa „Harvard Business Review”, fabryki AI stoją dziś za milionami codziennych decyzji: od licytacji reklam w Google’u, przez wyznaczanie dostępności kursów w Uberze, aż po dynamiczne ustalanie cen produktów Amazona czy zarządzanie robotami sprzątającymi w Walmarcie.
Fabryka AI, zintegrowana z narzędziami chmurowymi i lokalnym środowiskiem deweloperskim, tworzy dynamiczne środowisko pracy ze sztuczną inteligencją w roli głównej, łączące moc obliczeniową, dane i ludzi, co umożliwia budowę zaawansowanych modeli AI, szczególnie generatywnych (np. chatboty, systemy rekomendacyjne, tłumacze maszynowe). Jej rola wykracza poza samą technologię – zmienia sposób organizacji zespołów i automatyzuje procesy. Według prof. Karima Lakhani z Harvard Business School, AI Factory realizuje trzy kluczowe funkcje: prognozowanie, rozpoznawanie wzorców i automatyzację procesów.
Unijne gigafabryki AI a suwerenność cyfrowa
W Europie fabryki AI mają stworzyć rozległą, współdzieloną sieć centrów badawczo-rozwojowych, wspieranych przez superkomputery EuroHPC i wysokiej jakości zasoby danych. Ekosystem fabryk AI ma wspierać europejskie firmy – zwłaszcza startupy i MŚP – w tworzeniu nowoczesnych modeli AI, takich jak generatywne modele językowe. Małe firmy dzięki temu mają zyskać dostęp do infrastruktury, która do tej pory była domeną gigantów. Dostęp do superkomputerów ma pomóc w skróceniu czasu trenowania modeli i obniżeniu kosztów. Europejskie fabryki AI mają również zapewnić suwerenność technologiczną, w tym uniezależnienie się od zagranicznych dostawców GPU, chmur i danych.
Polska z własną fabryką AI
Do końca 2024 r. zatwierdzono siedem lokalizacji europejskich fabryk AI: w Finlandii, Niemczech, Włoszech, Hiszpanii, Szwecji, Luksemburgu i Grecji. 12 marca 2025 r. EuroHPC JU ogłosiło wybór sześciu nowych ośrodków badawczo-rozwojowych, które dołączą do wcześniej zatwierdzonych siedmiu europejskich Fabryk AI. Polska znalazła się w gronie państw wybranych w ramach drugiej fali (pozostałe kraje to: Austria, Bułgaria, Francja, Niemcy i Słowenia). Całkowity budżet nowej rundy inwestycyjnej to około 485 mln euro, pochodzących ze środków krajowych i unijnych.
Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe (PCSS) otrzyma 200 mln zł (50 mln euro) z funduszy Komisji Europejskiej na uruchomienie PIAST AI Factory. Dodatkowo rząd RP przeznaczy 340 mln zł na rozwój krajowej infrastruktury AI, wspierając tym samym strategię unijnej autonomii technologicznej. Poznańska Fabryka AI PIAST będzie integrować superkomputery, dane i kompetencje inżynieryjno-naukowe, by umożliwić trenowanie nowoczesnych, etycznych i skalowalnych modeli AI – zarówno dla startupów, jak i sektora publicznego czy środowisk akademickich.
Cały artykuł Fabryka AI – nowy model operacyjny IT został opublikowany w czerwcowym wydaniu miesięcznika IT Professional.
(grafika tytułowa wygenerowana przez AI – źr. Pixabay)
